Tłumaczenie jako performans:
Awangardowa poetyka Friederike Mayröcker — wyzwanie dla tłumacza 
Warsztat poprzedzony referatem
Prowadzenie: Prof. Beate Sommerfeld (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Przekład tekstów awangardowych niesie ryzyko, że na rzecz czytelności poświęci się formę albo na rzecz wierności formalnej zaskoczy się czytelników niemal niezrozumiałym rezultatem. Na warsztatach zostanie przedstawiona performatywna praktyka tłumaczeniowa, która pojmuje tłumaczenie jako performans i wprowadza do gry teatr, aktorstwo i inscenizację — Robert Wechsler pojmuje tłumaczy jako „performer without a stage”, a Warszawski badacz i tłumacz Andrzej Kopacki powiedział wprost, że tłumacz jest „inscenizatorem spektaklu w teatrze innego języka”. Na przykładzie tekstów Friederike Mayröcker omówione zostaną problemy i strategie tłumaczeniowe; krótki wykład wprowadzi w jej awangardową poetykę, po czym zaprezentowane zostaną konkretne przykłady przekładów i odbędzie się praktyczna praca nad własnymi próbami tłumaczeniowymi. Celem jest uwidocznienie estetycznych, performatywnych i formalnych wyzwań tekstów eksperymentalnych dla tłumacza.

Friederike Mayröcker (1924-2021), debiutowała w 1964 roku tomem wierszy „metaphorisch”. Uważana jest zgodnie za jedną z najważniejszych poetek języka niemieckiego. Jej niestrudzone, arcyżywotne eksperymenty z językiem zawsze służą odkrywaniu nowych stosunków między wyrazami, przede wszystkim – nowych wyrazów uczucia: smutku, gniewu, miłości. Zajmowała się twórczością liryczną, niezmiennie skłonną do eksperymentu, wizyjną i zmysłową jednocześnie. Tworzyła także prozę, klasyfikowaną jako „autofikcja”, oraz słuchowiska. Po polsku ukazały się dotychczas: Zielony Montaż / Grüne Montage. Wybrał i przełożył Ryszard Wojnakowski. Kraków: Wydawnictwo Antykwa, 2003; Wiersze, przełożył Ryszard Wojnakowski, Literatura na Świecie nr 5-6/2020 (spotkanie na ten temat odbyło się w Austriackim Forum Kultury i rozmowa w ramach seminarium Austria. Laboratorium krytyczne w 2021 r.); Wiersze, przełożył Ryszard Wojnakowski, Dialog nr 11-12/2024 (813-814). Zachęcamy do przeczytania artykułu dr Moniki Gromali Pieśni żałobne. O głosach Friederike Mayröcker z Dialogu https://www.dialog-pismo.pl/w-numerach/piesni-zalobne-o-glosach-friederike-mayrocker

Beate Sommerfeld, profesorka w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, germanistka, komparatystka i translatolożka. Studiowała germanistykę, romanistykę i slawistykę w Marburgu i Montpellier. 2007 doktorat na temat wpływu Kafki na literaturę polską, 2014 habilitacja o poetyce dziennika modernizmu, m.in. u Kafki. Liczne publikacje na temat Kafki, współczesnej literatury austriackiej, awangardy, ekfrazy, intermedialności oraz teorii przekładu.
Fot. Friederike Mayröcker: Wolfgang H. Wögerer, Wikimedia Commons CC BY-SA 3.0
Fot. Beate Sommerfeld – archiwum prywatne


29.10.2026 (czw.), godz. 16:00 – 18:00
Austriackie Forum Kultury
ul. Próżna 7/9, Warszawa
Wstęp bezpłatny, po zarejestrowaniu się: warschau-kf@bmeia.gv.at
Seminarium odbywa się po polsku