WELT.AUTORIN.JELINEK
JĘZYK  I  DEMORKACJA / SPRACHE  UND  DEMOKRATIE

W 2026 roku przypada osiemdziesiąta rocznica urodzin Elfriede Jelinek. Z tej okazji Międzyuczelniana Sieć Badawcza poświęcona twórczości Elfriede Jelinek (Uniwersytet Wiedeński oraz Musik und Kunst Privatuniversität der Stadt Wien), we współpracy z Centrum Badań nad Twórczością Elfriede Jelinek, przygotowała międzynarodowy cykl spotkań pod hasłem WELT.AUTORIN.JELINEK. (Jelinek – autorka światowa). Każde z wydarzeń odbywa się w innym mieście na świecie i koncentruje się na odmiennym aspekcie recepcji twórczości noblistki w danym kraju.

Warszawski dzień poświęcony Jelinek (19 czerwca 2026) skupia się na relacji między językiem a antydemokratyczną polityką w kontekście autorytarnych i nacjonalistycznych dyskursów. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się, w jaki sposób teksty Jelinek demaskują mechanizmy totalitarnego idiomu, analizują strategie politycznego zawłaszczania oraz krytykują dominujące porządki społeczne i kulturowe. Punktem wyjścia do dyskusji będzie również pytanie, czy literacki język Jelinek otwiera przestrzeń krytycznej debaty, czy może być traktowany jako wzorzec feministycznego głosu oraz czy literatura zaangażowana może wspierać solidarność międzykulturową.

Pierwsza część programu odbywa się w języku niemieckim. Spotkanie z Sylwią Chutnik i Raphaelą Edelbauer o godz. 18:00 odbywa się w języku polskim z tłumaczeniem na jęz. niemiecki

Całe wydarzenie jest transmitowane na żywo. Link do transmisji:
https://univienna.zoom.us/j/67141467695?pwd=YfJuM4OPjzqRWRveBF0r8dLLVnhbIV.1
Hasło: jelinek


PROGRAM

Godz. 9:30 – 13:00 - po niemiecku
Powitanie
Arnold Obermayr (Österreichisches Kulturforum Warschau)
Artur Pełka (Uniwersytet Łódzki, Polen)
Pia Janke (Interuniversitäres Forschungsnetzwerk Elfriede Jelinek, Österreich)

Keynote
Artur Pełka (Polen): Literatur und Demokratie oder warum Polen Elfriede Jelinek braucht

Rozmowa:
Z udziałem: Zuzana Augustová (Tschechische Republik), Monika Szczepaniak (Polen, online), moderiert von Pia Janke (Österreich)
Diskussion: Jelineks Sprachkraft – Globale Perspektiven
Mit Ruth Bohunovsky (Brasilien, online), Asako Fukuoka (Japan, Videostatement), Bärbel Lücke (Deutschland, online), moderiert von Steffi Hofer (Österreich)

Godz. 15:00 - po niemiecku
Labor: Demokratie versus Totalitarismus. Jelinek übersetzen
Impuls: Norbert Christian Wolf (Österreich, Videostatement)
Videos: Österreich-Bibliothek Opole (Polen), Österreich-Bibliothek Bukarest (Rumänien),
Österreich-Bibliothek Osijek (Kroatien), Österreich-Bibliothek Zadar (Kroatien),
Österreich-Bibliothek Erzurum (Türkei), Österreich-Bibliothek Szombathely (Ungarn)
Moderation: Christian Schenkermayr (Österreich)

Godz. 18:00 - po polsku z tłumaczeniem na jęz. niemiecki
Sylwia Chutnik i Raphaela Edelbauer 
Spotkanie autorskie: Anty-teksty. Dialogi z Elfriede Jelinek
Moderacja: dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska

W rozmowie udział wezmą dwie autorki: Sylwia Chutnik, reprezentująca polską perspektywę, od lat odwołująca się do twórczości Jelinek w swojej pracy literackiej i dydaktycznej (m.in. w warsztatach kreatywnego pisania inspirowanych jej twórczością), oraz Raphaela Edelbauer – austriacka pisarka, laureatka m.in. prestiżowej Austriackiej Nagrody Literackiej (za rok 2021), która podkreśla wpływ Jelinek na własny styl pisarski. Obie autorki należą do młodszych pokoleń niż sama noblistka, jednak ich twórczość łączy wysoki stopień świadomości językowej, krytyczne podejście do rzeczywistości społeczno-politycznej oraz wrażliwość na mechanizmy uproszczeń w myśleniu. Ich teksty stanowią istotny komentarz do współczesnych procesów politycznych i kulturowych.

Rozmowę poprowadzi dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska z Uniwersytetu Warszawskiego.

dr Sylwia Chutnik - doktorka nauk humanistycznych, pisarka, publicystka, działaczka społeczna, promotorka czytelnictwa, ale również… wokalistka punkowego zespołu. Z wykształcenia jest kulturoznawczynią, absolwentką Gender Studies na Uniwersytecie Warszawskim. Należy do Związku Literatów Polskich oraz Unii Literackiej. Jest kuratorką licznych festiwali i inicjatyw literackich (m.in. Międzynarodowego Festiwalu Literackiego Apostrof i Kawiarni Literackiej OFF Festivalu). Była wykładowczynią w Instytucie Kultury Polskiej UW oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Jej felietony można czytać w „Polityce”, „Pani”, „Wysokich Obcasach”, „Gazecie Stołecznej” i wielu portalach internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką” i „Zapomniani – odzyskani” w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki”. Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (m.in. Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Galerii Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Teksty naukowe Sylwii Chutnik znalazły się w ponad 20 opracowaniach i książkach zbiorowych. Uzyskała stypendia Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010 oraz Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada m.in. w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród „Polityki” oraz w Radzie Funduszu Feministycznego. Jest również wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast „Radio Sylwia” i „Elgiebete TV”. Z okazji Roku Elfriede Jelinek Sylwia Chutnik prowadzi serię warsztatów kreatywnego pisania w Austriackim Forum Kultury, opierając się o wybrane powieści i eseje noblistki.

Raphaela Edelbauer, ur. w 1990 r. w Wiedniu, studiowała na Wydziale Sztuk Językowych (w pracowni Roberta Schindela) na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w Wiedniu (dieAngewandte). Za swój debiut prozatorski „Entdecker. Eine Poetik“ została wyróżniona główną nagrodą literacką miasta Rauris (Rauriser Literaturtage). Ponadto otrzymała nagrodę publiczności w konkursie o Nagrodę im. Ingeborg Bachmann, Nagrodę im. Theodora Körnera i Nagrodę Fundacji Doppelfeld-Stiftung. Jej powieść „Das flüssige Land“ znalazł się na krótkiej liście Niemieckiej Nagrody Książkowej a jej trzecia w dorobku powieść „Die Inkommensurablen” na długiej liście. Za swą drugą powieść „DAVE“ otrzymała Austriacką Nagrodę Książkową. Autorka od 2025 prowadzi swój własny kanał na platformie YouTube. Raphaela Edelbauer mieszka w Wiedniu, jest mamą córki. Jak powiedziała w wywiadzie dla tygodnika Die Zeit (nr 19/2026) – w 2045 roku otrzyma Nagrodę Nobla.

dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, absolwentka germanistyki i polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje w Zakładzie Literatur Niemieckiego Obszaru Językowego w Instytucie Germanistyki UW. Zainteresowania badawcze: polsko-niemiecki transfer kulturowy, twórczość Elfriede Jelinek, złe macierzyństwo w literaturze polskiej i niemieckojęzycznej, współczesna literatura polska, dystopie literackie, literatura dotycząca zmian klimatu, posthumanizm i transhumanizm. Współredaktorka tomów m.in.: (z Moniką Szczepaniak) „Elfriede Jelinek: Moja sztuka protestu. Eseje i przemówienia” (Warszawa 2012) oraz (z Moniką Szczepaniak i Pią Janke) „Jelineks Räume” (Wien 2017). Obecnie pracuje nad projektem: literatura jako forma aktywizmu klimatycznego.

Całe wydarzenie jest transmitowane na żywo. Link do transmisji:
https://univienna.zoom.us/j/67141467695?pwd=YfJuM4OPjzqRWRveBF0r8dLLVnhbIV.1
Hasło: jelinek


19.06.2026 (pt.), 
godz. 9:30 – 13:00 oraz 15:00 – 17:30 i 18:00 – 20:00
Austriackie Forum Kultury
Ul. Próżna 7/9, Warszawa
Po niemiecku, a od godz. 18:00 po polsku i niemiecku
Wstęp wolny